Kuzeyinden Kuzey Anadolu, güneyinden Toros Dağları ile çevrili olan
bölge, topoğrafik yönden Anadolu’nun ortasında bir çanak şeklindedir.
Yer şekilleri ölçüt alınarak bölge 4 bölüme ayrılmıştır. Bunlar Konya
Bölümü, Yukarı Sakarya Bölümü, Orta Kızılırmak Bölümü ve Yukarı
Kızılırmak Bölümü’dür.
Yer şekilleri
Yüzölçümü bakımından 2. büyük bölge olan İç Anadolu’da yüksek ve uzun
dağ sıraları bulunmaz. Ortalama yüksekliği 1000 m olan platolarla
ovalar yaygındır. Bölgenin yüksekliği doğuya doğru artar.
UYARI : İç Anadolu Bölgesi’nde yağışların yetersiz olmasının nedeni
çevresindeki yüksek dağlardır.
Dağlar : Bölgede orojenik ve volkanik dağ sıraları bulunur. Bunlar
Akdağlar, Hınzır ve Tecer Dağları’dır. Elmadağı ve Sündiken gibi dağ
kuşaklarının yükseltisi fazla değildir. Erciyes, Hasan Dağı, Melendiz
Dağı, Karacadağ ve Karadağ bölgenin sönmüş volkanlarıdır.
Ovalar : Ankara, Eskişehir, Kayseri ve Konya bölgenin önemli
ovalarıdır.
Platolar : Yer şekilleri sade olan bölgede Haymana, Cihanbeyli, Obruk,
Orta Kızılırmak, Bozok ve Yazılıkaya platolarının yüksekliği 1000
metreyi bulur. Kireçtaşlarından oluşmuş bu platolarda karstik
şekillerden obruk yaygın olarak görülür.
Akarsular ve Göller
Akarsular : Kızılırmak ve Sakarya Nehri ile Zamantı Çayı denize ulaşan
önemli akarsulardır. İç Anadolu’nun güneyinde Tuz Gölü, Konya, Develi
ve Afyon kapalı havzalarında çok sayıda kısa boylu akarsu boşalır.
Göller : Tuz Gölü, Eber, Akşehir, Çavuşçu, Seyfe Gölleri tektonik
oluşumlu başlıca göllerdir. Acıgöl ve Meke Tuzlası Gölleri volkanik
oluşumludur. Bölgedeki en büyük baraj gölü Kızılırmak üzerindeki
Hirfanlı’dır.
İklim
Çevresindeki yüksek dağların etkisi ile deniz etkilerine kapalı olan
bölgede iklim karasallaştığından ılıman karasal (step) iklim
özellikleri görülür. Kış mevsimi Doğu Anadolu’daki kadar sert geçmez.
Ancak doğuya doğru iklim sertleşir. Yaz mevsimi odlukça sıcak geçer.
Yağış miktarı en az olan bölgedir. Tuz Gölü ve çevresi Türkiye’nin en
az yağış düşen yöresidir. Bölgenin kuzeyine doğru yağışlar biraz
artar.
Doğal Bitki Örtüsü
Doğal bitki örtüsü yazın kuruyan ot topluluklarının oluşturduğu
bozkırdır. Yağışların azlığı ve ormanların çok tahrip edilmiş olması
nedeniyle antropojen bozkırlar geniş yer kaplar. Akarsu kıyılarında
kavak ve söğüt ağaçları yoğunlaşır. Yozgat, Akdağlar’da ve Sündiken
Dağları’nda bölgenin en geniş ormanları yer alır. Ancak mevcut
ormanlar bölgenin sadece %7’lik bir bölümünü kaplar.
Nüfus ver Yerleşme
Marmara’dan sonra en kalabalık bölgedir. Genişliğine oranla az
nüfusludur. Nüfusun büyük bölümü su kaynaklarının daha bol olduğu,
bölge kenarındaki dağ eteklerinde toplanmıştır. En yoğun nüfuslanan
bölüm ulaşım yollarının kavşağında olan ve endüstrinin geliştiği
Yukarı Sakarya’dır. En az nüfuslanan bölüm ise yüksek, engebeli ve
iklimi sert olan Yukarı Kızılırmak’tır. Tuz Gölü çevresi Türkiye’nin
en tenha yeridir. Kırsal kesimde evlerin bir arada olduğu toplu
yerleşmeler yaygındır.
İller
Aksaray, Ankara, Çankırı, Eskişehir, Karaman, Sivas, Kayseri,
Kırıkkale, Kırşehir, Konya, Nevşehir, Niğde, Yozgat
Ekonomik Özellikler
Tarım
Bölgenin ekonomisi tarıma dayanır. Ekili-dikili arazi bölgenin
yaklaşık üçte birini kaplar. Nadasa bırakılan arazi fazladır. Yaz
kuraklığı tarımsal faaliyetleri sınırlandırır. Erozyon nedeniyle
tarımsal faaliyetler olumsuz etkilenir. Bölgenin iklimi tahıl tarımını
yaygınlaştırır. Sulama yapılamayan alanlarda tahıl tarımı ön
plandadır. Arpanın %39’u, buğdayın %31’i bu bölgede üretilir.
Tarım Ürünleri
Tahıllar : En önemli buğday ve arpa üretim alanı Konya Ovası’dır.
Burayı Ankara, Yozgat ve Kayseri takip eder.
Baklagiller : Nohut, fasulye, yeşil mercimek gibi baklagillerin
üretimi önemlidir. Bu ürünler üretimde ilk sırayı alır. Konya ve
Yozgat mercimek üretiminde birinci sırada gelir.
Patates : Üretiminde bölge ilk sırayı alır. Niğde ve Nevşehir’de
üretilir. Buralardaki volkanik arazi patatesin büyümesi açısından çok
elverişlidir.
Şekerpancarı : Sulama yapılan yerlerde özellikle Konya, Eskişehir ve
Aksaray’daki tarım alanlarının büyük bölümü şekerpancarına
ayrılmıştır.
Sebze : Sulamanın yaygın olmayışı sebze tarımını olumsuz etkilemiştir.
Sulanabilen yerlerdeki sebze üretimi yetersiz kalmaktadır.
Meyve : Volkanik alanlarda bağcılık gelişmiştir. Kayısı gibi meyve
üretimi yaygındır.
Hayvancılık
Kurak iklimi, bitki örtüsünün bozkır olması ve düzlüklerin geniş yer
kaplaması küçükbaş hayvancılığı yaygınlaştırır. Tiftik keçisinin %78’i
bu bölgede beslenir. Torosların İç Anadolu’ya bakan yamaçlarında
yaygındır: Özellikle Konya başta olmak üzere Karaman, Kayseri ve
Sivas’ta karaman ırkı koyun beslenir. En çok koyun beslenen bölge olan
İç Anadolu’da mera hayvancılığı yaygındır. Kırsal kesimde ailenin
ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik beslenen büyükbaş hayvanların
sayısında son yıllarda artış olmuştur. Bölgede kümes hayvancılığı ile
arıcılık (Toros yamaçlarında) da gelişmiştir.
Ormancılık
Yağışların çok az olduğu ve ormanların tahrip edildiği İç Anadolu
Bölgesi’nde ormanlar çok dar bir alanda görülür. Ormanlar daha çok
Sündiken Dağları ve Akdağlar’da bulunur ve bölgenin sadece %7’lik
bölümünü kaplar. Bu nedenle bölgede ormancılık gelişmemiştir.
Madenler ve Enerji Kaynakları
Madenler : Eskişehir’de bor ve borasit, Ankara’da manganez, Kayseri’de
demir çıkarılır. Tuz Gölü, Çankırı, Kırşehir ve Sivas’ta tuz üretimi
yapılır.
Enerji Kaynakları : Ankara’da linyit çıkarılır.
Enerji Üretim Tesisleri : Enerji üretimi fazla değildir. Ankara
Çayırhan ve Sivas Kangal’da linyitle çalışan termik santraller
kuruludur. Sarıyar, Gökçekaya, Hirfanlı ve Kesikköprü önemli
hidroelektrik santralleridir.
Endüstri
Başlıca endüstri tesisleri şunlardır :
Şeker : Eskişehir, Ankara, Konya, kayseri, Sivas, Niğde
İçki : Ankara, Nevşehir, Yozgat
Lokomotif : Eskişehir
Vagon – Demiryolu Malzemesi : Sivas
Uçak : Eskişehir, Ankara
Silah : Kırıkkale
Çelik : Kırıkkale
Petrol Rafinerisi : Kırıkkale
Pamuklu Dokuma : Eskişehir, Ereğli, Karaman, Kayseri ve Nevşehir
Madeni Eşya : Kayseri
Ulaşım
Topoğrafyasının fazla engebeli olmaması nedeniyle kara ve demiryolu
ağının en çok geliştiği bölgedir. Demiryolu ağı tüm bölgelerle
bağlantıyı sağlayacak durumdadır. Ankara, Eskişehir, Kayseri ve Sivas
önemli yolların kavşağı durumundadır. Ayrıca bölgede Ankara,
Eskişehir, Konya ve Sivas’ta havaalanı bulunmaktadır.
Turizm
Bölgenin çok çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapmış olması
nedeniyle tarihi turizm açısından zengindir. Neolitik döneme ait
yerleşmeler, Hititler’den kalma çeşitli eserler önemli turizm
çekicilikleridir. Kayseri, Nevşehir, Niğde arasındaki Kapadokya
Yöresi’nde peribacası oluşumları, yer altı kentleri ve kiliseler
turizm bakımından önem taşıyan yerlerdir. Konya, Selçuklu eserleri ve
Mevlana Müzesi ile turizmin geliştiği bir merkezdir. Ayrıca Eskişehir,
Ankara, Konya, Niğde ve Kayseri’de kaplıca turizmi önem taşımaktadır.
Bölgenin Ülke Ekonomisindeki Yeri
İç Anadolu Türkiye’nin gelişmişlik açısından 3. büyük bölgesidir.
Aşağıda bölge ekonomisinde önemli yer tutan ürün ve ekonomik faaliyet
türlerinin listesi verilmiştir.