Dinin kurucusu Konfüçyüs (M.Ö. 551- 479) adındaki bir filozoftur.
şantung eyaletinde doğmuş ve orada ölmüştür. O zamandan beri eyalet
Çinlilerce kutsal sayılır. Konfüçyüs 'ün hayatında başarılı bir
öğretmenlik dönemi vardır. O 'nun en önemli özelliklerinden biri
kendine aşırı güvenidir. Bütün hayatı boyunca insanları, iyiye,
doğruya ve şerefli bir yaşamaya yönelten, inandığı prensipleri yaymak
için kitap yazan Konfüçyüs, daha çok akla hitap metodunu kullanmış,
mistik bir tavır takınarak metafiziğin her türünü reddetmiştir.
Konfüçyüs hiçbir zaman Lao-Tseu gibi (Taoizm 'in kurucusu), gibi ilahi
bir kuvvetin elçisi olduğunu iddia etmemiştir. Dini konular üzerinde
fazla konuşmamasına rağmen çoğu zaman O, kutsallaştırılmıştır.
Konfüçyanizm 'de insanın evlenmeden veya bir erkek evlat bırakmadan
ölmesi büyük günah sayılır. Çünkü erkek evladın, ata ruhlarına ibadeti
devam ettireceğine inanılır. Ata ruhları her aile için özel
koruyuculuk görevini yerine getirir.
Konfüçyanizm Vu-Ti (M.Ö. 140-87) zamanından 1912 yılına kadar devletin
resmi dini kabul edilmiştir. Bir bakıma Konfüçyanizm, geleneksel Çin
şinizmi 'nin kaideleşmesi şeklidir.
Kutsal Metinler
Konfüçyanizm'in mukaddes kitapları, Konfüçyüs 'ün öğrencileri
tarafından büyük bir dikkatle toplanmıştır. Bu metinler Konfüçyüs 'e
isnat olunan (Ta-Hio, Tehoung-Young) ve (Loun-You) iki kitaptan
meydana gelmiştir ve 1- Klasikler, 2- Kitaplar diye iki kısma ayrılır.
Konfüçyüs bütün eski Çin metinlerini (sosyal, dini, ahlaki gelenek,
görenek) gözden geçirmek suretiyle atalar kültürüne dayalı Çin
medeniyetini ortaya koymak istemiştir. Konfüçyanizm 'in en önemli dini
metinleri olan beş klasik şu kitaplardan meydana gelmektedir:
- Değişiklikler Kitabı,
- Tarih Kitabı,
- Şiirler Kitabı,
- Törenler Kitabı,
- İlkbahar ve Sonbahar Vekayinameleri.
Sung Hanedanı tarafından (XI. Yüzyıl) bir araya getiren diğer dört
kutsal metin de şunlardır:
Kutsal metinler üzerine Çin bilginlerince yazılan tefsirlerin en
meşhuru Tehou-Hi 'nin eseridir.
Devlet ve Halk Dini Olarak
Konfüçyanizm 'de ayrı bir rahipler sınıfı olmadığı için ayinler
genellikle devletin yetkili memurlarınca yönetilir. Dünyanın üstün
idarecisi Gök tanrı için yapılan törenleri hemen ekseriyetle imparator
yönetir. Her yıl 22 aralık gece yarısından sonra başlayan bu törenler
adaklar, içkiler, yiyecekler ve müzikli alaylar şeklinde icra edilir.
Pekin 'in güneyindeki dünyanın en büyük mihrabı sayılan üç teraslı
beyaz mihrabın çevresinde yapılır.
inançlarına göre yer yüzüne ibadet daha aşağı dereceden bir tabiat
kuvvetine tapınma şeklidir. Yukarıda işaret edilen yukarıda işaret
edilenin dışında, her yıl yapılan güneş ve ay ibadeti ile ilgili
ayinler de yine devlet görevlilerince yürütülür.(Son yıllarda bu
anlayış yavaş yavaş terk edilmektedir)
Halk ibadetinde en yaygın olan anlayış atalara ibadettir. Konfüçyüs
'ten önce de çok yaygın olan bu ibadet, O 'ndan sonra da devam
etmektedir; çünkü bu dinin ölmüş ata ruhlarının ev veya mezarın
etrafında dolaştıklarına inanırlar. Bu bakımdan evin sakinleri belli
zamanlarda, ölüleri için kutsal birliği sağlamak üzere yiyecek
hazırlamayı bir görev bilir. Konfüçyanizm 'de önemli bir yer tuttuğu
için ruhları rahatsız etmeden son derece sakınılır
Öğretileri
Öğretileri en büyük ilgiyi Çin 'de Han Hanedanı 'ndan görmüştür.”Büyük
Bilgi” ve “Ortayol Doktrini” adlı kitapların yayınlanması bu zamanda
gerçekleşmiştir. O 'nun öğretileri ilgili esasların yer aldığı
“Konfüçyüs 'ten Seçmeler Kitabı”, öğrencilerinin-inanlarının-
gayretiyle derlenmiştir. Seçme Konfüçyüs Özdeyişlerinden bazıları
şöyledir.
- Oğuldan istenen babaya, memurdan istenen hükümdara, kardeşten
istenen ağabeye, arkadaştan istenen de kendisine verilmelidir.
- Temkinli olanlar pot kırmaz
- Kendimize yapılmasını istemediğimizi başkasına yapmamalıyız.
- İnsanlar prensiplerine hakim olabilir. Prensipler insanlara hakim
olamaz.
- Düşünmeden öğrenmek,boşuna zaman harcamaktır.
- Bilgi desteğinden yoksun bir fikir,tehlikelidir.
- Sizden üst durumda olan birinin beğenmediğiniz halleriyle sizden alt
durumda olan birine davranmayın.
Ahlâk Anlayışları
Konfüçyanizm, bir dinden çok ahlaki sistem olarak algılanmıştır. O,
ahlaki prensiplerinde cemiyet ve milletin ıslahı ile mutluluğu
sağlamayı hedef almıştır. O bir yandan toplumu saadete ulaştıracak
prensipler koymuş, diğer yandan da Çin 'in eski dini tasavvurlarını
canlandırmaktan geri kalmamıştır. Hiçbir zaman “öbür dünya”nın
varlığını inkar etmemiştir.
Konfüçyüs, topluma daimi olarak hata işlemekten uzak kalmalarını
hatırlatmış,işlenen bir suçun cezasının mutlaka bu dünyada
görüleceğine onları inandırmaya çalışmıştır. O her fırsatta
çevresindekilere birbirlerinden özür dilemelerini telkin etmiş,
insanın her zaman hatadan muaf olamayacağına dikkat çekmiştir.
Konfüçyanizm 'in ahlaki prensiplerini,Büyük Bilgi adlı eserinde görmek
mümkündür. Bu kitabında Konfüçyüs barışı sağlama yolunun bizzat
insanın kendi benliğinde oluşması gerektiğine dikkat çekerek ancak
kendisiyle barışık olan insanın ev halkını çevresini ve nihayet
milletini yönlendirebileceğini belirtmiştir. O 'na göre 5 fazilet
vardır:
- İyilik yapmak
- Güvenilir bir şahsiyet olmak
- Dürüst davranmak
- Terbiyeli olmak
- Tedbirli davranmak
Başarını her zaman faziletin varlığı anlamına gelmeyeceğini söyleyen
Konfüçyüs ancak iyilikte ısrar etmek suretiyle hikmet ve faziletin bir
anlam taşıyacağını açıklamıştır.
Konfüçyüs 'e göre ahlaki telkinlerin meyve verebilmesi için şu ana
temeller üzerine oturması şarttır.
- Kültür
- Sözünde durma
- İş idaresi
- Üste karşı dürüst davranma
Ahlaki olgunluğun temel öğelerini teşkil eden insanı ilişkileri
Konfüçyüs beş maddede toplamıştır. Bunlar;
- Amir - memur ilişkisi
- Arkadaş - dost ilişkisi
- Karı - koca ilişkisi
- Ana-babanın çocuklarıyla ilişkisi
- Kardeşler arası ilişkiler.
Sosyal hayatın bütün yönlerini içine alan bu beş esas, bütün diğer
ahlaki istemlerinde vazgeçemeyeceği prensiplerin başında gelmektedir.
Konfüçyüs 'e göre hayırseverlik ve adalet ahlaki olgunluğu tamamlayan
iki önemli erdemdir. Toplumda bazı görevler sırf ahlaki oldukları için
yapılmak zorundadır. Menfaatler adaletin gerçekleşmesini önleyen en
büyük faktörlerdir. Bunun için insanları bu duygudan uzaklaştırmak
gerekir.
Günümüzde Konfüçyüs Dini
Günümüzde Konfüçyüsyanizm Çin, Çin Hindi (Tayland, Tayvan, Vietnam ),
Kore, Japonya,Hindistan 'da taraftar kitlesine sahip olmakla beraber
Avrupa ve Amerika 'da da Konfüçyüs Dini mensupları bulunur. Doğu
dinlerinin birbirleriyle iç içe geçmesi taraftar sayısı hakkında net
bilgi almayı güçleştirmekle birlikte, bazı din araştırmacılarınca bu
sayının 350.000.000 'un üzerinde olduğu ifade edilmektedir.
Konfüçyanizm nitelik olarak din -ahlak öğretisi özelliklerinden dolayı
farklı bir dine inanan biri tarafından da kabul edilebilir olduğundan
özellikle batı ülkelerinde yayılmaya devam etmektedir.
