|
Fatalizm Nedir?
Felsefede, bütün olan bitenleri, kaderin önceden tesbit ettiğine,
bunların değişmeyeceğine inanan bir görüştür. Fatalizme göre, insanlar
olaylara hükmedemezler. Başlarına gelcek olanları önceden öğrenmiş
olsalar bile, bunu değiştirmek ellerinde değildir. Determinizmin
(gerekirciliğin) tersine, fatalizmde insanın geleceği tamamen olaylara
bağlıdır.
Fatalizm anlayışına göre, insan istesin istemesin, olaylar kendi
iradesinden başka bir iradenin yönlendirdiği yönde gelişir ve insan
iradesiyle ne kadar çaba harcarsa harcasın, sonuç daima üstündeki o
iradeye göre gerçekleşir. Fatalizm determinizmi ve nedensellik
kuralını ve insanın iradesinin özgür olduğunu kabul etmez. Bu anlayışa
göre insan sevap ve günah işlemeye zorunludur ki, böylece sorumluluk
da ortadan kalkmaktadır. İnsanın tüm eylemleri bir başka irade
tarafından düzenlenmiştir. Daha açık bir deyişle, Tanrı’nın iradesi
dışında irade yoktur, insandaki irade de Tanrı’nın iradesinin
tecellisidir. Bu duruma göre, varlıkların ezelden ebede kadar
yaptıkları her şey, otomatik bir faaliyet olup, varlıklar birer
otomat, birer kukla durumuna düşmektedirler. Allah'ın varlığını kabul
etmekle birlikte, evrende nedensellik kuralının geçerli olduğunu ve
ruhların İlahi irade yasaları'nın gerekleri dahilindeki gelişimlerini
özgür iradeleriyle belirlediklerini kabul eden neo-spiritüalistler
fatalizmi bir hakikat yolu olarak görmezler.
|