Bu Yönetmeliğin amacı, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık
Kanununun 176-181 inci maddeleri uyarınca, adli yardımla ilgili usul
ve esasları düzenlemektir.
Adli yardımın amacı, bireylerin hak arama özgürlüklerinin önündeki
engelleri aşmak ve hak arama özgürlüğünün kullanımında eşitliği
sağlamak üzere, avukatlık ücretini ve yargılama giderlerini karşılama
olanağı bulunmayanların avukatlık hizmetlerinden yararlandırılmasıdır.
Madde 2 — Bu Yönetmelik, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık
Kanununun 180 inci maddesi uyarınca Türkiye Barolar Birliği hesabına
aktarılan paraların, Barolar arasında dağıtımı ve kullanılması ile
Adli Yardım Bürosunun kuruluşunu, görev ve yetkilerini,
görevlendirilecek avukatların ve ücretlerinin belirlenmesini,
işleyişini ve denetimini kapsar.
Madde 3 — Bu Yönetmelik 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık
Kanununun 176-181 inci maddeleri uyarınca düzenlenmiştir.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Adli Yardım Bürosu ve Temsilcisi
Madde 4 — Her Baro merkezinde, Baro yönetim kurulu tarafından
belirlenip görevlendirilecek, yeterli sayıda avukattan oluşan bir Adli
Yardım Bürosu kurulur. Baro yönetim kurulu ayrıca, baro merkezi
dışında, avukat sayısı beşten fazla olan her yargı çevresinde bir
avukatı, Adli Yardım Bürosu Temsilcisi olarak görevlendirebilir.
Gerektiğinde, yeteri kadar Temsilci Yardımcısı da görevlendirilir.
Adli Yardım Bürosu ve Temsilcileri, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı
Avukatlık Kanununda öngörülen görevler ile Baro yönetim kurullarının
Avukatlık Kanunu ve Yönetmelikler çerçevesinde vereceği görevleri
yerine getirirler.
Adli Yardım Bürosu ve Temsilcileri, işlerini adli yardımdan sorumlu
Baro yönetim kurulu üyesinin sorumluluğunda ve denetiminde yürütürler.
Adli Yardım Bürosu ve Temsilcilerine, hizmetin yürütülebilmesi için
adli yardım ödeneğinden karşılanmak üzere yeterli mekan, büro donanımı
ve personeli sağlanır.
Barolar, stajyer avukatlara, Adli Yardım Bürosu ve Temsilciliklerinde
eğitim amacıyla geçici süreli görevler verebilirler.
Adli Yardım İstemi
Madde 5 —Adli yardım istemi, hizmetin görüleceği yer Adli Yardım
Bürosuna ve Temsilciliklerine yapılır. Başvurularda, Adli Yardım
Başvuru Formu doldurulur ve Adli Yardım Esas Defterine kaydedilir.
Adli Yardım Bürosu ve Temsilcilikleri, istem sahibinden gerekli bilgi
ve belgeleri ister, istemin haklılığı konusunda uygun bulacağı
araştırmayı yapar, gerektiğinde karar verir. Bu araştırmada, kamu ve
özel kurum ve kuruluşları, Adli Yardım Bürosuna ve Temsilciliklerine
yardımcı olurlar.
Adli yardım isteminin reddi halinde istemde bulunan; tebliğden
itibaren on gün içinde yazılı veya sözlü olarak Baro başkanına
başvurabilir. Baro başkanı yedi gün içinde karar verir, bu karar
kesindir.
Adli Yardımın Yapılışı
Madde 6 —a) Adli yardım isteminin kabulü halinde, durum bir tutanakla
tespit edilir. İstem sahibinden, işin sonunda maddi bir yarar elde
etmesi halinde, avukata ödenen para ile elde edilecek maddi yararın %5
ini Baroya ödeyeceğine; adli yardım isteminin haksız olduğunun
sonradan anlaşılması halinde, görevlendirilen avukata ödenen ücretin
iki katı ve yapılmış masrafları yasal faizleri ile geri vereceğine
ilişkin taahhütname alınır
Yargılama giderlerini karşılayamayacaklar için 18/6/1927 tarihli ve
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 465-472 nci maddeleri
gereğince adli müzaheret talebinde bulunulur. Bu talebin reddi halinde
ilgilisi, avukatlık ücreti dışındaki diğer yargılama giderlerini
karşılamak durumundadır. Aksi halde, adli yardım istemi
reddedilebilir.
Ancak, yargılama giderlerinin karşılanmayacağının açıkça anlaşılması
ve adli yardım talebinde bulunanın haklılığı açısından kesin veya
kuvvetli bir kanı oluşması halinde, Adli Yardım Bürosunun veya Adli
Yardım Temsilcisinin önerisi üzerine Baro yönetim kurulu kararıyla
adli yardım fonundan karşılanır.
reddi halinde iade olunacak harç, adli yardım fonuna aktarılır.
) Adli yardım isteminin kabulüyle, gerekli iş ve işlemleri yapmak ve
yürütmek üzere bir veya birkaç avukat görevlendirilir. Görev yazısının
bir örneği de istem sahibine verilir ve gerekli bilgi, belge ve
vekaletname ile birlikte görevlendirilen avukata başvurması istenir.
Görevlendirilen avukat, görevlendirme yazısının, işe ve ilgiliye ait
bilgi, belge ve vekaletnamenin, adli müzaharet istemi reddedilmiş ise
iş için zorunlu masraf avansının kendisine ulaşması ile avukatlık
hizmetlerini yerine getirmek yükümlülüğü altına girer.
Görevlendirilen avukatın yükümlülüğü, istek sahibinin hizmetin
görülebilmesi için gerekli belge ve bilgiler ile avukatlık ücreti
dışındaki zorunlu yargılama giderlerini vermemesi veya vekaletname
vermekten kaçınması ile sona erer. Görevlendirilen avukat, bu durumu
gecikmeden, kendisini görevlendiren Adli Yardım Bürosuna ya da
Temsilciliğine bildirir.
) Görevlendirmede, avukatların mesleki faaliyet alanlarına ilişkin
beyanları dikkate alınır.
kendisine bildirildiği tarihten itibaren on beş gün içinde, o işin
tarifede belirlenen ücretini Baroya ödeyerek görevden çekilebilir.
e) Görevlendirilen avukat, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık
Kanunu hükümlerine göre işi sonuna kadar takip etmekle yükümlüdür.
Bağlantı ve ilişki bulunsa bile başka dava ve icra takipleri veya
benzeri hukuksal işlemler, görev konusu iş kapsamında kabul edilmez.
) Adli Yardım Bürosu ve Temsilcilikleri, görevlendirilen avukatın
hizmeti yerine getirmesi ile ilgili aşamaları izler. Avukat, işin
hangi aşamasında olursa olsun, kendisinden istenen bilgi ve belgeleri
vermek zorundadır. Hizmetin sonunda da, bu konudaki raporunu ve
hizmetin sona erdiğini gösterir belgeleri Adli Yardım Bürosuna ya da
Temsilciliğine iletir.
Ücret
7 —Adli yardımla görevlendirilen avukata, görevlendirmeye konu iş için
asgari ücret tarifesinde gösterilen ücret verilir. Aynı iş için birden
fazla avukatın görevlendirilmesi halinde, aynı ücret her birine ayrı
ayrı tahakkuk ettirilir. Görevlendirilen avukatın, işe başladığını
belgelediğinde, ücretinin ödenek durumu da dikkate alınarak peşin
ödenmesi esastır.
Adli yardım görevini haklı nedenler dışında tamamlamayan avukat,
aldığı ücretin iki katını Baroya ödemekle yükümlüdür.
Yardım Bürosunun Gelirleri
8 — Adli Yardım Bürosunun gelirleri şunlardır:
a) Türkiye Barolar Birliğinden Baroya gönderilecek adli yardım
ödeneği,
b) Kamu ve özel kurum ve kuruluşlarından, il veya belediye
bütçelerinden Baroya yapılan yardımlar,
c) Bu amaçla yapılan her türlü bağışlar,
d) Adli yardım görevlerinden çekilen ve haklı neden olmaksızın hizmeti
sonuçlandırmayan avukatlardan geri alınan ücretler,
e) Taahhütname gereği ilgiliden alınan paralar,
f) Adli yardımla görevlendirilen avukatın aldığı vekalet ücretinin %10
u ile adli yardımdan yararlanan ilgili lehine ilamda belirlenen harca
esas değerin %5 i
Adli Yardım Bürosunun Giderleri
Adli Yardım Bürosunun giderleri şunlardır:
a) Adli yardımla görevlendirilecek avukatlara ödenecek ücretler ve
zorunlu yol giderleri,
b) Büro personelinin ücretleri,
c) Büro donanımı, kırtasiye, kira ve diğer giderler.
Adli yardım paraları, münhasıran adli yardım hizmetlerinde kullanılır
ve Baro bütçesinin ayrı bölümlerinde gösterilir. Bu bölümden kalan
gelir fazlası, bir sonraki yıla aynı fasılda aynen aktarılır.
Adli Yardım Parasının Barolara Dağıtımı
Madde 10 —Türkiye Barolar Birliği, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı
Avukatlık Kanununun 180 inci maddesi uyarınca tahsil edilen parayı
bütçesinin adli yardım faslına aktararak, bankada açacağı ayrı bir
hesapta toplar. Bu hesapta toplanan paranın %25 i Türkiye Barolar
Birliğinin adli yardım giderleri ve Adli Yardım Dengeleme Fonu için
ayrılır, kalanı Barolara gönderilir.
Her Baroya beş temel puan verilir. Verilen beş temel puana;
a) Her (25) üye avukat için (1) puan,
b) Her (50 000) nüfus için (1) puan,
c) Kalkınmada öncelikli yöre Barolarına (3) puan,eklenerek Adli Yardım
Ödenek Puanı saptanır.
Puanlamada 0.5 in altındaki küsuratlar dikkate alınmaz, bunu aşan
küsuratlar ise (1) puana tamamlanır.
Barolara gönderilecek adli yardım payı aşağıdaki şekilde hesaplanır:
TBB Toplam Adli Yardım Parası X 0.75 X Baro Adli Yardım Ödenek Puanı
Baro Adli Yardım Ödeneği = Tüm Baroların Adli Yardım Puanları Toplamı
Yıl içinde Barolara gönderilmiş olan ödenekler, yıl sonunda Barolara
ayrı ayrı bildirilir.
Barolar, kendi paylarına düşen adli yardım ödeneğinin yıl içinde
bitmesi halinde, Adli Yardım Bürosunun gerçekleşen harcamalarını,
ödeneğin gerekçesini ve bekleyen işleri içeren rapor ile Türkiye
Barolar Birliği Adli Yardım Dengeleme Fonundan ek ödenek
isteyebilirler. Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu tarafından,
istemin uygun bulunması halinde ek ödenek gönderilir.
Barolara gönderilen ödenek yıl içinde kullanılmaz ise, bir sonraki
yıla aktarılır. Devam eden yılda da harcanmayan ödenek, yeni yıl
ödeneğinden mahsup edilir.
Barolar her yılın sonunda Adli Yardım Yıl Sonu Raporu düzenleyerek
Türkiye Barolar Birliğine gönderirler. Türkiye Barolar Birliği'ndeki
kayıtlar ile bu raporlar esas alınarak hesap mutabakatları sağlanır.
Barolara tahsis edilen ödenek, dört taksit halinde ödenir. Barolar
kendilerine tahsis edilen ilk ödemeden sonra üçer aylık rapor düzenler
ve Türkiye Barolar Birliğine gönderir.
Raporların ve harcamaların Yönetmeliğe uygunluğu tespit edildikten
sonra bir sonraki ödeme yapılır. Takip eden diğer ödemelerde de aynı
usul uygulanır.
Adli Yardım Bürolarının Denetimi
Madde 11 — Baro yönetim kurulu, Adli Yardım Bürosu ve
Temsilciliklerinin çalışmalarını her zaman denetleyebilir. Adli Yardım
Bürosu, Temsilciliklerini de kapsayan çalışmalarını, her yıl sonu
düzenleyeceği bir raporla Baro yönetim kuruluna bildirir.
Geçici Madde 1 — Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren bir ay
içinde, Baro yönetim kurulları, Adli Yardım Bürosu ile gerekiyorsa
Temsilciliklerinde görev alacak avukatları görevlendirirler ve Adli
Yardım Bürolarının kuruluşunun tamamlandığını, Türkiye Barolar
Birliğine yazı ile bildirirler. Kuruluşunu bildirmeyen barolara ödenek
gönderilmez.
Yürürlük
Madde 12 —Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 13 — Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Barolar Birliği Yönetim
Kurulu yürütür.