Her sosyal bilim, sosyal gerçekliğin yalnızca kendini ilgilendiren
kısım ve alanlarlarını inceler. Oysa sosyal gerçeklik bir bütündür.Bu
bütünlüğü açıklayabilmek için sosyal bilimler işbirliği yapmak
zorundadır. Hiçbir bilim toplumun tümünü kendi başına tam olarak
açıklayamaz.
A. Sosyoloji ve Tarih:
Yer ve zamanı belli Tarih, toplumların ortaya çıkma, gelişme, dağılma
ve çözülme devrelerindeki somut sosyal olayları belgelere dayanarak
incelemeye çalışan bir bilimdir. Sosyoloji ise, bu sosyal olayları
açıklayarak, bir takım ortak ilkelere,kurallara, genellemelere ve
mümkünse yasalara ulaşmak ister.Tarih, diğer sosyal bilimlerle
uğraşanlara olayların geçmişi hakkındaki verileri sunmaktadır.
Sosyoloji tarih bu verilerinden yararlanarak, farklı toplumlarda
görülen sosyal olayların ortak özelliklerini inceler ve genellemelere
ulaşır.
B. Sosyoloji-Psikoloji:
Psikoloji, insan davranışlarını konu edinen bir bilim dalıdır. Çoğu
psikolojik olayların temelinde toplumsal öğeler mevcuttur.Öğrenme,
kişilik, algı, davranışların şekillenmesinde sosyal öğeler mevcuttur.
Bu yönüyle psikoloji, sosyolojinin verilerinden yararlanmak
zorundadır. Diğer taraftanda fertlerin psikolojik durumlarını dikkate
almadan, grup ve toplum ilişkilerinin doyurucu bir açıklamaya
kavuşması güçtür.Sosyal psikoloji, insanın sosyal bir ortamdaki
davranışlarını konu alan sosyoloji - psikoloji arası bir alt bilim
dalıdır. C. Sosyoloji-Antropoloji: Antropoloji insanın yeryüzündeki
toplumsal gelişimi-ni inceler. İnsan fizyolojisi ve iskelet yapısı,
dil,araç yapımı ve teknolojisi, fen, eğitim, siyaset, örgütlenme
türünden konular antropolojinin çalışma alanlarındandır.
Fiziki Antropoloji:
İnsanın biyolojik yapısını, insan ve ırklar tarihini inceler.
Kültürel Antropoloji:
Yaşanan toplumların ya da kültürlerin sosyol ve kültür tarihi ile
uğraşır. Toplum türleri, yayılma, evrim, töreler,bunların kökeni ve
değişmesi gibi kanınları temel alır.Kültürel antropolojiye etnoloji
veya sosyal antropoloji adı da verilmektedir.Bu yönleriyle sosyoloji,
antropoloji ilişkisi mevcuttur.
D) Sosyoloji-Hukuk :
Hukuk, toplumda insanlararası ilişkileri düzenleyen, uyulması zorunlu
kurallar bütünüdür. Hukuk toplum ile sıkı ilişkilidir. Bu kuralların
uzun ömürlü olması o toplumun sosyal yapısına uygun olmasına bağlıdır.
Bu yönüyle hukuk, sosyolojinin verilerinden yararlanır.
E. Sosyoloji-Ekonomi:
Ekonomi, insanların ihtiyaç duydukları mal ve hizmetlerin üretimini,bölüşümünü
ve tüketimini konu alan bir sosyal bilimdir.Yasanın ekonomik
faaliyetleri bir anlamda toplumsal faaliyettir.Ekonomik faaliyetler
bulunduğu toplumdan etkilenir. Toplumsal olayların ekonomiye etkisi ve
ikisi arasındaki ilişkisi arasındaki ilişki ekonomik sosyoloji?yi
meydana getirmiştir.
F. Sosyoloji-Siyaset:
Siyaset bilimi, devletin örgütlenmesi çeşitli yönetim şekillerinin
karşılaştırılması, anayasa hukuku (toplumun yönetim biçimi,hükümet
iktidar) v.s. hem sosyolojinin hem de siyasetin konusudur.ancak
sosyoloji topluma genel ve objektif yaklaşırken, siyaset değer
yargılarında bulunur.
VII. SOSYOLOJİNİN ALT BİLİM DALLARI
A) Eğitim Sosyolojisi: Eğitim ile diğer sosyal kurumlar arası
ilişkileri eğitimin işleyişi, işlevleri, eğitim kurum ve örgütlerinin
sosyal özelliklerini inceler.Veya, kültürün kuşaklar arasında
aktarılması olarak ele alındığında,kişilerin tüm sosyalleşme evreleri
eğitim sosyolojisinin konusu içine girer.
B) Hukuk Sosyolojisi: Hukukun toplum içindeki rolünü (sosyal düzenin
sağlamasında) Hukuk kurallarının toplumlarının gelişmelerine paralel
olarak nasıl değiştiklerini inceler.
C) Din Sosyolojisi: Dinin kökenlerini, dinin toplum içindeki yeri,
önemi, dini davranış ve düşüncenin şartlarını,biçimlerini ve dinin
geçirdiği aşama ve değişmeleri ele alır.
D) Ekonomik Sosyoloji: Sosyal hayatın ekonomik yönünü ve diğer sosyal
kurumlarla ilişkisini inceler. Diğer yandan da,ekonomik sistem-lerle
diğer sosyal sistemler arasındaki ilişkileri inceler.
E) Siyaset Sosyolojisi: Siyasi kurum ve olayları, diğer sosyal kurum
ve olaylarla ilişki yönüyle ele alır.Siyasi kanunların doğuşu,
işleyişi, işlevi, siyasi eylem biçimleri. baskı grupları, siyasi
davranış, oy verme, ideoloji, kamuoyu,propaganda gibi konuları
inceler.
F) Sanayi Sosyolojisi: Sanayi devrimi sonrasında ortaya çıkan
teknolojik gelişme ve etkilerini araştırır.
G) Aile Sosyolojisi: Ailenin yapısı, toplum içindeki yeri,fonsiyonları,
şekillerini inceler.
H) Köy Sosyolojisi: Köy tipleri, coğrafyanın etkisi, köydeki
değişmeleri konu alır.
J) Kent Sosyolojisi: Kentleşme, kent biçimlerini, sosyal yapısı ve göç
olayı üzerinde durur