|
|
|
ARPACIK NE DEMEKTİR ?
Sık karşılaşılan bir sorundur. Nadiren cerrahi
girişimler gerektirmekle birlikte, genellikle antibiyotik uygulamasıyla ve
öteki basit yöntemlerle iyileştirilebilmektedir. Arpacık, etkilediği
gözkapağı bezlerine göre ikiye ayrılır. Gözkapağının dışında kirpiklere
bağlı yağ bezleri vardır. Bunlar, gözün yüzeyini koruyan yağı (sebum)
salgılarlar. Bazen salgı bezi kanalı tıkanır ve içerde kalan bakteriler
"dış" arpacığa neden olurlar.
Gözkapağının içinde ise, "meibom bezleri" denen bir dizi bez daha vardır.
Bunlar da yağ bezleridir, ancak kirpiklerle bağlantılı değillerdir,
gözkapağının arka yüzüne açılırlar. Burada oluşan bir tıkanıklık ve
enfeksiyon da "iç" arpacığa neden olur.
Arpacık daha çok, derileri kuru ve egzamaya
eğilimlilerde görülür. Kepek ve pullanma bu koşullarda ortaya çıkar ve
arpacık bunların etkisiyle oluşur. Diğer enfeksiyonlarda olduğu gibi,
genel olarak beden sağlığının bozuk olması ve direnç düşüklüğü de
arpacığın sık görülmesine neden olur.
Arpacık ortaya çıkmadan birkaç gün önce gözde
kaşınma ve batma hissi başlar. Arpacık bir iki günde ortaya çıkar. Küçük,
ağrılı bir nokta biçiminde başlar; sonra şişerek belirgin kırmızı bir
püstül (içi irin dolu kabarcık) halini alır. Dış arpacık kolayca tanınır.
Ama iç arpacığın görülmesi için gözkapağını dışa doğru çevirmek gerekir.
Şişen meibom bezi gözkapağını gerdiğinden iç arpacık, dış arpacıktan daha
ağrılıdır.
Arpacıkla birlikte gözkapağındaki ağrı ve batma hissi artar. Işık ağrıyı
artırır (fotofobi) ve göz sürekli sulanır. Fotofobi, göz sulanması ve
sürekli burnunu çekme, çocukta, kızamık gibi daha ciddi bir hastalığı akla
getirebilir
Yeterince erken anlaşılırsa, antibiyotikli merhem ya da damlalar arpacık
oluşumunu önleyebilir. Ancak, çoğunlukla tanıdan önce püstül(ağızlaşma)
oluşur ve antibiyotikler etkisiz kalır. Tek tedavi, oluşan iltihabın
boşalmasını sağlamaktır. Sıcak kompres, kan akımını artırıp gözkapağını
yumuşatarak ağrıyı azaltır ve enfeksiyonun iyileşmesini kolaylaştırır.
Basit bir sıcak kompres, tahta bir kaşığın çevresine pamuklu bir kumaş ya
da pamuk sarıp sıcak suyun altına tutularak yapılabilir. Su dayanılabilir
sıcaklıkta olmalı ve kaşık her seferinde kapalı göz üstünde en az 10
dakika tutulmalıdır. Dış arpacığın yerleştiği kıl kökü kolayca fark
edilir. Kirpik bir cımbızla alınırsa, arpacık kendiliğinden boşalır, ağrı
ve şişlik azalır.
İç arpacığın tedavisi daha zordur. Enfekte olan meibom bezi dışarı
açılmaya çalışır ama kalın gözkapağını delemez. Sonunda akyuvarlar
enfeksiyonun üstesinden gelir ve belirtiler ortadan kalkar ancak geride
mikropsuz bir iltihap kisti kalır. Meibom kisti, gözkapağının altında
ağrısız, küçük bir kitle halinde hissedilir ve ancak cerrahi girişimle
çıkarılabilir. Lokal anestezi altında gözkapağı dışa çevrilerek kist
alınır, çevresi temizlenir.
Gözü ovuşturmak, enfeksiyonu bulaştıracağı için zararlıdır. Kepeğin
önlenmesi de önemlidir, çünkü arpacıkta rolü olduğu düşünülmektedir. Neden
blefarit, yani gözkapağı iltihabı ise, uzun süreli antibiyotik tedavisi ve
hafif kortizonlu damlalar etkili olabilir.
Birçok vakada neden bilinememektedir.
|
