|
|
|
SAÇ DÖKÜLMESİ
Herhangi bir anda, normalde, saçların %10-13
telogen, %1 katagen ve %85-90’ı anagen dönemdedir. Bir günde ortalama 100
telogen saç kendiliğinden dökülür/dökülebilir.
Saç kıllarının dönemsel (anagen katagen telogen) olarak büyümeleri
intrensek(içten) olarak kontrol edilir. Ancak bu kontrolu etkileyen
genetik, kimyasal, hormonal, çevresel ve yaş gibi faktorler vardır.
1 günde saçın gelişim evreleri göz önüne alındığında 100-150 saç telinin
dökülmesi olağandır. Bu sayı mevsim geçişleri ve bazı zamanlarda değişir.
Örneğin bayanlarda hamilelik boyunca hormonal nedenlerle daha az dökülen
saçlar, gebeliğin sonlanmasıyla daha fazla dökülür, bu bir çok bayanda
korkuya neden olmakla birlikte normaldir. Tıbbi açıdan birçok hormonal
hastalık, saç dökülmesi yada kılllanma artışı yapabilir. Bayanlarda
androjen (erkeklik) hormonu fazlalığı erkek tipi saç dökülmesine neden
olabilir. Beraberinde erkek tipi kas gelişimi, ses kalınlaşması ve erkek
tipi kıllanma artışı olabilir. Burada sorun hormonal olduğu için tedavisi
de bu hormonları düzeltemeye yönelik olmalıdır. Bu hastalar için saç ekimi
veya epilasyon/depilasyon tedavileri uygun değildir. Bir endokrinolog
tarafından değerlendirilmeleri gerklidir.
Erkekler içinse androjen hormonuna bağlı dökülmeler (androgenetik alopesi)
genel olarak saçlı bölgenin ön tarafından ve tepeden olmaktadır. Bu
androjen (erkeklik) hormonunun etkisinde olmaktadır. Sadece hedef
bölgelerde ve genetik olarak andojen hormonuyla dökülmeye programlı
foliküllerde saç dökülmesiyle karakterizedir. Saç ekiminde temel prensip
ise androjen (erkeklik) hormonundan etkilenmeyen saçların alınıp,
hormondan etkilenmiş ve dolayısıyla zayıflamış veya tümüyle dökülmeye
başlamış (androgenetic alopecia) bölgeye nakledilmesidir. Bu foliküller
(saç kökleri) androjen (erkeklik) hornonundan etkilenmeyecekleri için yeni
yerlerinde saç üretmeye devam edecektir.
Ayrıca vücudun sürekli alması ve normal metabolizma için gerekli olan bazı
vitamin, mineral eksiklikleri de saçın normal döngüsünden sapmasına ve
dökülmelere neden olabilir.
Saç Gelişim Evreleri:
a-Anagen dönemde saç kılı büyüme aşamasındadır. Bu dönemde büyüme hızı
maximum olup yaklaşık 1cm/ay’dır.(%85-90)
b-Katagen dönemde saç kılı çözülme ve küçülme aşamasındadır. Bu dönem 2
haftalık bir geçiş dönemi olup, kıl kökü ile dermisteki damar ve sinir
paketlerini, bağ dokusu hücrelerini içeren kıl soğancığının teması azalır
ve kıl çekilerek küçülmeye başlar. (%1)
c-Telogen dönemde ise bir kılın emekliye ayrıldığı dönemdir. Bu dönemde
soğancık ile kıl kökü arasındaki tüm bağlantılar kopmuş olup, kıl kökünde
melanositlerin pigment üretimi durmuştur, kıl kökleri beyaz görünür.
Bunlar dökülmeye adaydırlar. %10-15
SAÇ DÖKÜLME NEDENLERİ
Uygunsuz saç bakımı ve kozmetik ürün kullanımı: Saça uygulanan her türlü
boya, renk açma, saçı düzleştirme veya perma gibi yöntemler uygun
koşullarda yapılmazsa saça zarar verebilir.Bu yöntemlerin sık sık veya
aynı anda uygulanması da saçı zayıflatıp kırılmasına neden olabilir. Saçı
çeken saç şekillerinin de (atkuyruğu, örgü, saçı sıkı lastiklerle toplama
gibi) sıklıkla uygulanmaması gerekir çünkü saç diplerine etki eden sabit
çekme kuvveti saç kaybına neden olabilir. Saçı sık sık yıkamak, taramak ve
fırçalamak da saçı kırabilir.Saçı sampuanladıktan sonra saç kremi
kullanmak saç taranmasını kolaylaştırır. Saç ıslakken daha kırılgandır bu
nedenle havlu ile saçı ovalayarak kurutmaya çalışmak, taramak ve
fırçalamaktan kaçınılmalıdır.Geniş ağızlı ve düz uçlu taraklar tercih
edilmelidir.
Ailesel saç kaybı : Saç dökülmelerinin en sık sebebi kalıtsal özelliktir.
Bu kalıtıma sahip olan kadınlarda da saçlarda azalma görülür ancak kellik
oluşmaz. Bu duruma ' Erkek Tipi Kellik' denir, 10-20-30'lu yaşlarda
başlayabilir. Son zamanlarda yeni tıbbi tedavi seçenekleri sunulmasına
rağmen kalıcı bir düzelme sağlamak saç transplantasyonu dışında henüz
mümkün değildir. Hasta için uygun olacak yöntem doktor tarafından
seçilmelidir.
Alopesi areata: Bu tip saç kayıplarında düzgün yüzeyli, para büyüklüğünde
veya daha geniş yuvarlak yama tarzı alanlar oluşur. Nadiren tüm saç ve
vücut kıllarında kayıp oluşabilir. Çocuk ve erişkin her yaşta
gözlenebilir. Saç dökülmesini yapan neden bilinmemektedir.Bir çok hastada
saçlar kendiliğinden büyür. Şiddetli ve uzun süren durumlarda sürme veya
ağızdan tedaviler uygulanabilir.
Doğum sonrası: Gebe bayanlarda saçlarının büyük bir kısmı büyüme
halindedir. Doğum sonrası saçlar saç büyüme döngüsünün dinlenme fazına
geçerler. 2-3 ay içerisinde saçların aşırı miktarda döküldüğü fark
edilebilir, bu süreç 1-6 ay kadar sürebilir ve çoğunlukla saçlar büyüyerek
eski miktarlarına ulaşırlar.
Yüksek ateş, ağır enfeksiyon ve soğuk algınlığı: Hastalıklar saçların
dinlenme evresine girmesine neden olabilir. Yüksek ateş ve ağır bir
hastalıktan 4 hafta ile 3 ay sonra yoğun bir saç kaybı gelişebilir.Zaman
içerisinde saçlar tekrar eski halini alır.
Tiroid hastalıkları: Fazla ve az çalışan tiroid bezi saç kaybına neden
olabilir.Tiroid hastalıkları laboratuar testleri ile araştırılabilir.
Tiroid hastalığının tedavisi ile saç kayıpları da düzelir.
Eksik protein içerikli beslenme: Proteinden fakir diyetler yapan veya
anormal beslenme alışkanlığına sahip kimselerde protein eksikliği oluşur
ve vücut proteini muhafaza etmek için saçları dinlenme evresine sokar.2-3
ay sonra yoğun bir saç kaybı oluşur. Saç kökleri zayıflar. Bu durum diet
ile yeterli miktarda protein alınımı ile düzelebilir.
İlaçlar: Bazı ilaçlar geçiçi bir süre saç dökülmesine neden olabilir.
Romatizmal, gut, depresyon, kalp hastalığı, yüksek tansiyon için reçete
edilen ilaçlar ve yüksek doz A vitamini saç dökülmesi yapabilir.
Kanser tedavileri: Bazı kanser tedavileri saç hücrelerinin bölünmesini
durdurabilir. Saçlar deriden çıkınca zayıflar ve kırılır. Bu durum
terapiden 1-3 hafta sonra gerçekleşir ve hastalar saçlarının %90 'ını
kaybeder , terapi sona erdikten sonra saçlar tekrar büyüme gösterir ve
eski haline döner.
Doğum kontrol hapları: Doğum kontrol hapı kullanan bir bayanda saç
dökülmesi sıklıkla kalıtsal bir yatkınlıkla oluşabilir. Saç dökülmesi
gelişirse haplar Kadın-doğum doktorları tarafından değiştirilmelidir. Hap
kullanımını kesen bir bayanda 2-3 ay sonra saç dökülmesi başlayabilir ve 6
ay kadar sürebilir. Bu durum doğum sonrası gözlenen saç dökülmesi
mekanizması ile benzerdir.
Düşük serum demir düzeyi: Demir eksikliği saç dökülmesine neden olur.Bazı
insanlar demiri besinsel olarak eksik alırken bazılarında ise demirin
bağırsaklardan emilimi yetersizdir. Bayanlarda adet kanamaları nedeni ile
demir eksikliği daha sık görülür. Demir eksikliği laboratuar testleri ile
araştırılıp , demir hapları ile tedavi edilmelidir.
Büyük cerrahi girişimler ve kronik hastalıklar: Büyük cerrahi operasyon
geçiren hastalar 1-3 ay içinde aşırı bir saç dökülmesi fark edebilirler.
Bu durum birkaç ay içinde geçer. Ağır kronik hastalığı olan hastalığı olan
kişilerde saç kaybı ömür boyu devam eder.
Mantar hastalıkları: Küçük yamalar halinde kabuklanmalar ile başlayıp
yayılabilir, saçlarda kırılma saçlı deride kızarıklık şişlik ve hatta
sızıntıya neden olabilir. Bu bulaşıcı hastalık çocuklarda daha sık görülür
ve ilaç ile tedavi edilmelidir.
Trikotilomani(Saç koparma hastalığı): Çocuklar ve bazen erişkinler saç,
kaş veya kirpiklerini koparıncaya kadar çekebilirler ve bunu bir
alışkanlık haline getirirler. Böyle durumlarda psikoloji danışmanlarına
başvurulması uygundur.
SAÇ EKİMİ
Saç ekiminde kullanılan doğal saç nakil yöntemleri aynı temel üzerine
kuruludur. Saç dökülmesi olmayan alandan alınan saç kökü saçsız alana
nakledilir. Hastanemiz saç ekim ünitesince kullanılan metod “Folliküler
Unit Transplantation” ya da kısaca FUT tekniğidir.
Bu teknikte saç verici alan olarak başın arka kısmı seçilir. Çünkü bu
bölgedeki saçlar androgenetik etki ile dökülmezler ve nakledildiklerinde
de dökülmeme özellikleri devam eder. İkinci olarak başın arka kısmında saç
yoğunluğu diğer bölgelere oranla çok daha fazladır ve bu daha dar bir
alandan daha çok sayıda saç kökü elde edilebilmesi anlamına gelir. Başın
arka kısmından bir saçlı deri adası çıkarılır. Alınan saçlı deri
adasındaki saç kökleri özel ve tecrübe gerektiren bir işlemle tek tek veya
ikili, üçlü gruplara ayrıştırılır ve öndeki saçsız alana ekilir. Bu yöntem
başarı oranı yüksek ve doğal ve kalıcı sonuç veren bir yöntem olarak
uluslararası kabul görmüş bir yöntemdir.
Operasyona Genel Bir Bakış
Yapılan Cerrahi Girişim: Başın arka kısmından alınan şaçların köklerine
ayrıştırılarak saçsız alana tek tek veya küçük gruplar halinde ekilmesi.
Ameliyat süresi: Ekim yapılacak alanın genişliğine göre 3-5 saat arası
değişir.
Anestezi koşulları: Sedasyonla desteklenmiş Lokal Anestezi
Hastanede kalış: Genellikle kalınmaz, ya da 1 gün
Olası rahatsızlıkları: Yüzde, göz kapaklarında geçici şişmeler
Riskleri: Enfeksiyon, Yetersiz sonuç elde edilmesi
İyileşme dönemi:
İyileşme dönemi: 3 gün baş sarılı tutulur, sonra sargı açılır ve saç
ünitemizde özel şampuanlar ile yıkanır. 1 hafta dikkatli yıkama önerilir.
İşe dönüş: 1-2 hafta,
Kesin sonuç : 6-8 ay
Doğal yöntemlerle saçlarınızı canlandırın :
Sıcak Yağ Tedavisi
Kurumuş ve yıpranmış saçları en iyi canlandırma yöntemi zeytinyağı
tedavisidir. Saçlarınıza parlaklık vermek ve beslemek için 2 çorba kaşığı
zeytinyağını ısıtın. Bunu yavaş yavaş tüm saç derinize yedirin. Sıcak suda
ıslattığınız bir havluyu sıktıktan sonra bir türban gibi başınıza sarın.
Havlu soğurken bu işlemi iki veya üç defa tekrarlayarak, başın yağı iyice
emmesini sağlayın. Sonra saçlarınızı yıkayarak, iyice durulayın. Bu bakım
türü, özellikle çabuk kırılan saçlar için çok yararlıdır.
Hintyağı Tedavisi
Yarım çay fincanı hintyağını ısıttıktan sonra baş derinizi ovarak
saçınızın yağı emmesini sağlayın. Yavaş yavaş tarayacağınız saçlarınızı
kaynar suya batırırıp sıktığınız havluyla sarın. Bu işlemi yaptıktan sonra
yarım saat kadar bekleyip şampuanla yıkayın. Bu tedavi, fazla ince, çabuk
kırılan, kuru saçlara iyi gelir.
Zeytinyağı ve Bal Tedavisi
Yarım çay fincanı yeşil zeytinyağıyla bir çay fincanı süzme balı
karıştırın. Bu sıvıyı iyice sallayıp çalkalayın ve bir kaç gün dinlenmeye
bırakın. Daha sonra bu karışımı baş derisinize ovarak ve tarayarak
yedirin. Ancak bu işlemi yaparken tarağın dişlerinin baş derinize
batmamasına özen gösterin. Başınıza bir naylon torba geçirerek, başın
sıcaklığını muhafaza etmeyi sağlayın. Karışımı başınızda yarım saat
beklettikten sonra, saçlarınızı bol suyla durulayın. Bu işlem, koyu renk
saçların ışıltılı bir hal alıp parlamasını sağlar.
Protein Tedavisi
Yumurta ile yapılacak protein tedavisi hemen hemen her tür saç için
uygundur. İki yumurtayı çırpın ve içine yavaş yavaş bir çorba kaşığı
zeytinyağı, bir çorba kaşığı gliserin, bir çorba kaşığı sirke (mümkünse
elma sirkesi) ilave edin. Saçınızı bir kez şampuanladıktan sonra
saçlarınıza bu karışımı sürüp 15-20 dakika bekleyin. Saçlarınızı iyice
duruladıktan sonra saçlarınızın çok kısa sürede canlandığını fark
edeceksiniz.
Kakao Yağı Tedavisi
Koyu renk saçlı kişilerin uygulayabileceği bir başka bakım yöntemi ise
aşağıda anlatılan bu karışımdır. İçinde su kaynayan genişçe bir tencerenin
içine daha küçük bir kabı oturtun. Yarım çay fincanı ayçiçeği yağını, 1
çorba kaşığı kakao yağını, 1 çorba kaşığı susuz lanolini bu ikinci kabın
içinde eritin. Bütün bu yağlar eriyince, kabı kaynar suyun içinden alın ve
karışımı iyice çırpın. Bu karışımdan 1 çorba kaşığı kadarını alarak buna 1
çorba kaşığı su katın, iyice karıştırın. Bu sıvıyı ovarak başınıza sürün
ve bu durumda 15 dakika ile yarım saat arasında bekleyin. Ardından
saçınızı yıkayıp durulayın. Bu tedavi koyu renk saçlara yeni bir canlılık
ve parlaklık verir.
Mayonez Tedavisi
Kuru saçların en büyük ihtiyacı saç derisinin tıkanmış olmasından dolayı
kaynaklanan yağ eksikliğidir. Bu açığı gidermek için mayonez tedavisi
uzmanlar tarafından önerilen bir bakım türüdür. Bir yumurtayı, 1 çorba
kaşığı sirkeyi, 2 çorba kaşığı bitkisel yağı, işe koyulmadan hemen önce
karıştırarak çırpın. Bu karışımı baş derinize ovarak iyice içirin.
Ardından saçlarınızı tarayarak bütün karışımın saçlarınıza eşit
yayılmasını sağlayın. 15 dakika böyle bekledikten sonra saçlarınızı
yıkayarak durulayın. Bu tedavi baş derisine nem kazandırılmasına yardım
eder, kuru saçın yağla beslenmesini sağlar.
|
