|
|
|
Zatürre Ne Demektir ?
Halk arasında “zatürre” olarak bilinen pnömokok
enfeksiyonları, özellikle risk grubu hastalarda ölümle sonuçlanabilecek
ciddi bir akciğer hastalığıdır.
Belirtileri
39 dereceyi geçen ateş, öksürük, çoğu zaman pas renginde olan koyu
kıvamlı balgam hastalığın başlıca belirtileridir. Hastalık bazen genç erişkinlerde
şiddetli bir titremenin ardından ateş yükselmesiyle birlikte aniden
başlayabilir.
Buna karşılık yaşlılarda son derece sinsi bir şekilde başlayabilir ve
zatürre izlenimi vermeyebilir. Çok yaşlı hastalarda öksürük pek az
olabilir, hiç balgam çıkmayabilir ve ateş de yükselmeyebilir. Ancak hasta
yorgun görünür ya da bilinci bulanıklaşır. Vücut ısısı düşer ve şok
tablosu ortaya çıkabilir.
Zatürre olan hastalar tipik olarak grimsi renktedir, kaygılı görünürler ve
ateş genellikle 39 derecenin üzerindedir.
Zatürreye neden olan bakteriler, aynı zamanda kan ile tüm vücuda yayılarak
bakteriyemi adı verilen tablo ve beyin zarında da menenjit gibi ciddi
enfeksiyonlara neden olabilirler. Bu bakteriler zatürreye neden
olduklarında, her 20 vakadan biri ölümle sonuçlanmaktadır. Aynı şekilde
her 10 bakteriyemi vakasından 3’ü ölümle sonuçlanmaktadır.
ZATÜRRE NASIL BULAŞIR?
Zatürreye neden olan Streptokokus pnömoni (pnömokoklar), üst solunum
yollarında koloniler (bakteri grupları) oluşturan ve normal florayla
(zararsız bakteriler) birlikte bulunan bir bakteridir.
Pnömokoklar kişiden kişiye, bir iki metrelik mesafelerden yakın temas
sonucu bulaşırlar. Bakteriler, tek başına ya da solunum damlacıklarıyla
birlikte solunum yolundan vücuda girerler ve nazofarinkste (burun ve ağız
boşluklarının birleştiği yer) bakteri kolonileri oluştururlar.
Bakteri genellikle aile içinde, özellikle küçük çocuklar ve okul çoçukları
arasında yayılma eğilimindedir. Hastalığın yayılması çoğu zaman viral üst
solunum yolları enfeksiyonları ile birlikte olur.
Pnömokok enfeksiyonu grip kadar bulaşıcı olmamakla birlikte insanların
kalabalık şekilde bir arada yaşadığı yerlerde, askeri kamplarda,
cezaevlerinde ve yatılı okullarda zatürre salgınları görülebilir.
NE SIKLIKTA GÖRÜLÜR ?
Dünya sağlık Örgütü’nün verilerine göre dünyada her yıl her bin kişiden
10-15’i zatürreye yakalanıyor. ABD’de her yıl Pnömokoklara bağlı
zatürreden 100 bin - 175 bin kişi, bakteriyemiden 50 bin kişi ve
menenjitten 3 bin kişi hastaneye yatıyor. Yaklaşık 20 bin ile 40 bin
kişinin de hayatını kaybettiği biliniyor.
Türkiye’de her yıl Sağlık Bakanlığı istatistiklerine göre yaklaşık 90 bin
zatürre vakası görülüyor ve 2 bin 500 civarında kişi hayatını kaybediyor.
Ancak uzmanlar Türkiye için gerçek rakamın çok daha yüksek olduğunu,
yaklaşık 500 bin kişinin her yıl zatürreye yakalandığını belirtiyor.
ZATÜRREDEN KORUNMAK NEDEN ÖNEMLİ?
Zatürre (pnömoni), en gelişmiş ülkelerde bile, tanı ve tedavi
yöntemlerinin, hastane ve yoğun bakım olanaklarının çok artmasına rağmen
sık görülen ve ölümlere neden olan dünyanın bilinen en eski
hastalıklarından biridir.
Özellikle; küçük çocuklar, yaşlılar, kalp, şeker, böbrek ve bronşit
hastalarında ölümlere yol açabiliyor. Sağlık Bakanlığı’nın istatiklerine
göre, ülkemizde 5 yaş altındaki çocuklarda en çok görülen ölüm nedeni %22
ile zatürre.
Tüm zatürre vakalarının yarısından pnömokok bakterisi sorumlu. Ayrıca,
pnömokoklar giderek penisilin ve başka birçok antibiotiğe karşı direnç
kazanıyor. Üstelik de, tıptaki tüm gelişmelere rağmen en gelişmiş
ülkelerde bile kana mikrop karışan zatürrelerde ölüm oranı çok yüksek.
Bu nedenlerden dolayı zatürre hastalığından korunmak önemli.
Pnömokokların yol açtıkları zatürre vakalarını önleyici bir aşı, bir çok
kişinin yaşamını kurtarıyor.
ZATÜRRE AŞISI
Zatürre aşısı, pnömokok bakterilerine karşı antikorların yapımını
sağlayarak organizmayı bunlara karşı kuvvetli hale getirir. Pnömokokların
80’den fazla türü bulunur. Aşı içinde bunların en çok hastalık yapabilme
özelliği olan 23 tanesi yer alır. Bunlar da zatürreye neden olan
pnömokokların % 90’nı oluşturur.
Tek bir doz aşı ile yıllar süren bir bağışıklık elde edilir. Bazı
durumlarda ise aşının 5 yıl sonra tekrarlanması gerekir.
Dünya Sağlık Örgütü, ölümcül sonuç doğurabilecek bu hastalık için
özellikle risk gruplarının, özetle kalp, akciğer, böbrek hastaları,
diyabet gibi kronik hastalıkları olan kişilerle, 65 yaşını aşmış insanlar,
huzurevi gibi toplu yerlerde yaşayanların aşılanarak zatürre’den korunması
gerektiğini vurguluyor.
|
