| |
|
|
Bergama Hakkında
Bir çok ilke imza atmış tarih hazinesi antik kent; Bergama
Üç bin yıllık tarihi boyunca dinlerin, kültürlerin ve bilimin odak
noktası olan antik kentte İlk kez müzik, tiyatro, spor, güneş, su,
çamur kullanımıyla doğal tedavi uygulanmış. Ülkemizin ilk festivali
düzenlenmiş.İlk kazı müzesi Bergama'da kurulmuş. İncil'de adı geçen
ilk 7 Hristiyan Kilisesinden birine ev sah ipliği
yapmış. İlk işgali kıran (15 Haziran 1919 ) yer olmuş. İlk kent İmar
yasası, ilk 3 dereceli öğretim burada uygulanmış...
Tarihçesi
Bergama günümüzde de Akropol, Akslepion ve diğer antik eserleri ile
turistlerin odak noktası olurken doğal özellikleri ile de şifa
dağıtıyor.
Pergamon adı, Anadolu kökenli olup "kale" anlamı taşıyor. Çevrede
bulunan yerleşimlerden anlaşılacağı üzere bölgenin Neolitik Çağ'dan
itibaren iskan edildiği anlaşılıyor. Efsanelere göre ilk halkın Troia
Savaşı sonrası göçmenlerinden Herakles'in oğlu Telephos tarafından
bölgeye yerleştirildiği belirtiliyor. Bergama önce Lidya sonrada Pers
egemenliğine girmiş. M.Ö. 285 de Philetarios Bergama Krallığını
kurmuş. Eumeles II zamanında M.Ö.190'da krallık en güçlü dönemini
yaşamış en geniş sınırlara ulaşmış.M.Ö.133'de Attalos III'ün
vasiyetiyle krallık Romaya devredilmiş. M.S.300'de Bizans kontrolü
altına giren şehir, 1320'de Türk hakimiyetine geçmiş.
Bergama kent girişinde ilk karşılaşılan sağlık merkezi olarak hizmet
veren Akslepion oluyor. Sağlık Tanrısı Akslepion önemini Hristiyanlık
dönemine dek korumuş. Adına yapılan sağlık yurtlarında çok sayıda
insana sağlık bulmuş. Akslepinlar dinsel özelliklerinin yanında tıp
alanında yaptıkları araştırma ve deneylerin yapıldığı, ünlü
doktorların yetiştiği okullar olarak işlevlerini sürdürmüşler. Sağlık
Tanrısı Akslepion'a adanmış kutsal suyun bulunduğu yerde M.Ö.4 yy' da
kurulduğu belirlenen Pergaman Akslepion'u Helenistik devirde gelişmiş,
en parlak çağını ise Roma döneminde yaşamış. Hergün yüzlerce hastanın
barındığı Akslepion'da uygulanan çeşitli yöntemlerle iyileşen hastalar
ayrılırken Akslepion Tapınağını da ziyaret ederek güçlerine göre
bağışlarda bulunmuşlar. İmparator Carakalla hastalanıp Bergama
Akslepionuna getirilmiş ve burada şifa bulunca kente bağışta bulunmuş,
Dionysos Tapınağını yeniden yaptırmış.
Amphitheater sağlık Merkezi Akslepion'a giden kutsal yolun başlangıcı
olan Viran kapının 300 m. Kuzeyinde yer alırken, Romalıların su o yunları
gerçekleştirmek üzere Tellidere üzerine kurdukları bu muhteşem yapının
Anadolu'da Kyzikosla birlikte sadece iki örneğinin bulunması bile
önemini vurgulamaktadır. 50 bin kişi kapasiteli eserin bugün gözle
görülen dere yatağındaki tonozları, Carea ayakları kazı çalışmalarını
beklemektedir. Viran Kapıdan gelen kutsal yol ile Propylonun önündeki
küçük meydan ve doğusunda kütüphane, batısında ise Monoptheros planlı
Zeus Akslepios Tapınağı yer almaktadır. Kent merkezine yaklaşırken
yolun sol tarafında bulunan Bergama Müzesi 1910-1913 yıllarında Alman
kazı Evinde kurulan arkoloji deposu, genç Türkiye Cumhuriyetinin ilk
depo müzelerinden biri olarak anılıyor. Müze binası geçtiğimiz
yıllarda yeniden restore edilerek eserlerin sunuluşu düzenlenmiş.
Bugün müzede sergilenen eserlerin çoğu Akropol, Akslepion ve Bazilika
ile Gryneion (Yeni Şakran), Pitane ve Kestel'de ki kazılar sonucu
ortaya çıkarılmış eserlerden oluşmaktadır. Kent içinde 2000 yıldır
akan çeşme olarak tanınan "Kale Çeşmesi", 1399 yılında Yıldırım
Beyazıt tarafından yaptırılan tek minareli "Ulucami", taş, tuğla duvar
örgüsü ile dikkat çeken "Parmaklı Mescit", iki sıra 6 kubbeli 16-17.
yy eseri "Bedesten" ve tarihi binalar olup mimarileri ile ilgi çeken
"Gazipaşa Okulu" ile Bergama lisesi" görülebilir.
Bergama Evleri
Akropole giden yolun başında birbirinden güzel bakımlı ve
karakteristik mimariye sahip Bergama evleri ilginç sokakları ve devam
eden yaşantısı ile hem farklı bir gezi alanı oluştururken fotoğraf,
resim, film gibi görsel sanatlara meraklı kişilere, kompozisyon
zenginliği yaşamalarına sebep olacak olanaklar sunuyor. Genellikle
daracık sokakların her iki yanına bitişik düzenli ve bir iki katlı
olarak kesme, moloz taştan inşa edilen yığma evler Osmanlı-Türk
yapılarının kültürünü, karakteristik özelliklerini yansıtıyorlar.
Çıkmaz sokaklara da rastlanan mahallede geniş saçaklı alaturka
kiremitli çatılar, kitabeli çephe süsleri ilginç motifli kapı
tokmakları çarpıcı renkli cepheleriyle tiyatro sahnesi,film platosu
hissi uyandırıyor. Ocak 2002 tarihi itibariyle Bazilika karşısında
olmak üzere 21 yapının restorasyonu "sokak sağlıklaştırılması" projesi
çerçevesinde Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun izni
alınarak yapılıyor.
Hediyelikler
Bergama çarşısı ve çeşitli bakır kaplar, siniler, kilim, heybe gibi
dokumalar, içine toprak koyup dekoratif saksı amaçlı olarak kullanılan
eski zamanın demir ütüleri gibi hediyelik turistik eşya satan
dükkanlarda ilk fark edilen yöreye has Bergama Halıları oluyor. 16.
yy'da Holbein ve Lotto gibi Avrupalı ressamların resimlerinde hayat
bulan ve adını dünyaya duyuran Bergama Halıları için Anadolu
Halılarından Bergama Halısını ayıran özellik olarak nazarlık işareti
gösteriliyor. Halı dokuyucusu, halısını dokurken ani olarak gelen bir
ziyaretçinin nazarı değmesin diye yumağından bir parça koparıp ve
halının baştaki kilim kısmının bir tarafına diktiği söyleniyor. Buna
neden olarak ta genellikle genç kız olan dokuyucuların dokudukları bir
ölçüde yaşamıdır,özlemidir,ya da sevdasıdır.Kırılsın, incinsin istemez
deniyor!
Bazilika
Bergama'da mutlaka görülmesi gereken eserlerden biride "Kızıl Avlu"
olarak adlandırılan Bazilikadır. Roma İmparatorluk döneminde de
tapınılan Mısır tanrılarından Serapis, İsis ve Osiris kültürüne ait
alışılmışın dışında bir tapınak olan yapı 30x200 m ebatlarında
dikdörtgen planlı olarak inşa edilmiş. Günümüzde büyük bölümü Bergama
evleri altında kalan yapının altından ise iki tünelle Selinos Çayı
geçiyor. Çatısına kadar 25 metre yükseklikte duvarlar bulunan ve
kırmızı tuğladan yapıldığı için Kızıl Avlu ismini alan yapı
Anadolu'nun en büyük dini ve anıtsal yapılarından biri sayılıyor. Ana
yapıya 7x14 m boyutlu kapı aralığından girilirken salonda Serapis
kültürü ile ilgili olduğu düşünülen havuz ve kuyu bulunuyor. Bizans
dön eminde iki bölümü nefi ve apsisi ile kiliseye döndürülen Seramis
Tapınağında bugün kulelerden biri cami olarak kullanılıyor. Tapınağın
arka bölüne rastlayan mahallede ise antik bir köprü görülebiliyor.
Akropol
Bergama'nın en hakim
manzarasına sahip tepede yer alan Akropol 1878 yılından bu yana kazı
çalışmalarına devam ediliyor. Çevresini saran surların arasında da
yükselen Akropolün en önemli yapısı şu anda Berlin Pergamon Müzesine
götürülen Zeus Sunağıdır. Eumeles II tarafından Galatlara karşı
kazanılan zaferin anısına inşa edilen Zeus Sunağının yeri turistler
tarafından ilgiyle izleniyor. Batıya bakan yamaçta 10.bin kişi
kapasiteli Antik çağın, sahnesi portatif olan tek tiyatrosu bulunuyor.
Dünyanın en dik tiyatrosu olan Akropol tiyatrosuna arkasında bulunan
Dionysos tapınağına giden yolu kesmemek ve aynı zamanda tapınağın
görüntüsünü engellememek tiyatronun sahne binasını ahşap olarak inşa
etmişler, oyun oynanmadığı zamanlarda bu portatif ahşap sahneyi
sökerek zaten dar olan kutsal teras, tapınak yoluna geçiş sağlamışlar.
NASIL GİDİLİR?
Batı Anadolu İzmir Çanakkale yolu üzerinden ayrılan sapakla ulaşılan
Bergama en yakın sahil kenti Dikiliye 26 km, İzmir'e 113 km,
Çanakkale'ye 217 km, Ankara'ya 585 km İstanbul'a 606 km uzaklıkta
bulunuyor. Düzgün asfalt yol ile Bergama'ya girenler kent merkezine
girmeden soldan ayrılan yol ile kısa sürede Akslepiona ulaşıyorlar.
Kent merkezinden ilerleyip sağda Bazilika görüldükten sonra Akropole
tırmanmaya başlanıyor. Girişte yer alan oto parka araçlarını
bırakanlar satış dükkanlarının bulunduğu meydanda müze giriş ücreti
ödeyip rampayı çıkarak emsalsiz güzellikteki mermerlerle inşa edilip
restorasyon çalışmaları devam eden tapınağın bulunduğu yere
geliyorlar. Akropol alanına turistler için konulan bilgilendirici
tabelalar ve yön işaretleri ile kolay ve zevkli bir gezi sağlıyor.
Ziyaretçiler Bergama'nın hem baraj gölü, hem de kentin yerleşim
alanını tümüyle görebiliyor fotoğraf çekebiliyorlar. Tapınak
yakınlarında bulunan dilek kuyusuna para atanlar Akslepion'da ki
kutsal olduğuna inanılan suyu içip dilekte bulundukları gibi burada da
dilek tutuyorlar. Bergama'ya aynı yoldan gelip sıkılanlar veya çevre
gezilerine meraklı olanlar için Savaştepe yolunu kullanarak Kozak
Yaylası üzerinden farklı bir güzergah takip edebilir, en az Bergama
evleri kadar güzel mimari dokuya sahip Soma, Kınık gibi merkezlerde
farklı atmosferler yaşayabilirsiniz.
|
|
